REPUBLIKA POŁUDNIOWEJ AFRYKI, 1992 ROK
Notka dotycząca misji: „Safari jako sposób na życie”.
Chcę zobaczyć i zrobić tak wiele.
Chcę, aby ta droga się skończyła, żebym mógł zacząć.
Pytanie tylko, od czego zacząć.
Od czego?
Od czego zacząć?
Co was tak śmieszy?
Dobra. W porządku.
Pięknie.
Właśnie tak.
Raz, dwa, trzy.
Cele misji „Safari jako sposób na życie”.
Zgłębiać nieznane i znajome, odległe i bliskie,
aby zarejestrować szczegółowo, oczami dziecka,
wszelkie dowody piękna,
cielesnego lub innego.
Koszmar, ironia, przykłady utopii czy piekła.
Szukać rozwiązań, nie problemów.
Szukać czystej wody na moczarach.
Dobierać zespół pieczołowicie,
ale w razie wątpliwości
dać szansę nowym członkom.
Za wszelką cenę
unikać nieszczerości z najbliższymi współpracownikami.
Przewodnik autostopowicza po RPA.
W górę do miasta, w dół do najbliższej wsi.
Diepsloot, Orange Grove, Johannesburg.
Albo tylko sobie idę.
Dobrze. A wy jak się macie?
To moja siostra.
Mówię poważnie.
Siadaj z tyłu z moją córką.
- Dziękuję. - Podobasz mi się.
No to z Bogiem.
Mam rozwiązanie.
Jest czysto matematyczne.
Każdy biały musi zabić dziewięciu czarnych.
- To jest rozwiązanie. - Rozwiązanie matematyczne?
Soweto trzeba zrównać z ziemią.
I nie poprzestać na tym.
USA wybiły Indian, Australia aborygenów.
To kwestia dumy narodowej.
Kto mówi inaczej, jest hipokrytą.
Mój pierwszy prawdziwy nazista.
ARSENAŁ TERRORYSTÓW
Erik, jest tu zgrywus, który pyta, czy go nie przenocujemy.
Chodź, chłopie.
Ciekawość to pierwszy stopień do piekła.
Co się panu zarzuca?
To co zwykle: pętlę na szyję.
Zostawić włączone światło?
Tak, proszę. Chciałbym poczytać.
Rób drugiemu, co tobie niemiłe, zanim on zrobi to tobie.
Niektórym wbija się to do głowy przemocą.
Tak dla pokoju!
NAIROBI SZEŚĆ MIESIĘCY WCZEŚNIEJ
- Cześć, mamo. - Skarbie!
Wspaniale cię widzieć.
Bardzo mi przykro. Nie mogę zostać.
A co z kolacją?
To towarzystwo twojego ojca, nie moje.
Ale nadrobimy to. Obiecuję. W porządku?
Bardzo cię kocham.
Gratulacje.
To fantastyczne.
Mieszka w pensjonacie.
Do czasu, kiedy odejdzie na dobre.
Dokąd?
Do Londynu. Daleko.
Ominą ją wyjątkowe babeczki.
Jak bardzo wyjątkowe?
Wystarczająco, żebyś zapomniał, że jej dziś nie będzie.
To na północy, koło Turkany.
To moi znajomi z ludu Samburu. Powiedzieli, że mogę sfotografować
ich rytuał obrzezania.
Mógłbym zrobić to dla agencji prasowej.
To moja siostra Amy i gepard.
Proszę wybaczyć.
Ci pracują przy rzeźbieniu pomników.
- Ustawiasz ich do pozowania? - Odrobinę. Żeby mieć lepsze światło.
Przewidywana katastrofa stanie się rzeczywistością,
jeśli nie nadciągnie pomoc humanitarna.
Są tu bardzo dobre zdjęcia. Osobiste.
Bardziej osobiste niż dziennikarskie.
A te?
To Kipinget. Mieszkał w bomie, ale rząd przeniósł go
do tej osady i zakazał ich tradycyjnego
przeganiania bydła.
Nie ma nudnego reportażu. Co najwyżej nudny korespondent.
Przyszedłeś tu, szukając wymarzonej pracy. Niestety nie mogę ci jej dać.
Powinieneś zrobić tak.
Ruszaj w prawdziwy świat.
Tam, gdzie piwo jest ciepłe, a cipki nieco capią.
Wróć do mnie z historiami z życia.
I co powiedział?
Że potrzebujemy capiącego piwa i ciepłych cipek.
Czy vice versa?
Kończą się żywność i leki.
Odpowiedź na prośby o pomoc...
Trzeba coś z tym zrobić.
...jest opieszała.
Eiji. Mówi Dan. Myślałem o twoim talencie
do oskubywania łatwowiernych.
Masz garnitur?
A na obiad przyniosłem...
- ...na wsparcie uchodźców z Mozambiku. - To na szczytny cel.
Amy? Jak się mówi „cześć” po szwedzku?
Marte jest z Norwegii, Dan.
Cześć, Marte. Mówi Dan.
Planujemy wycieczkę, żeby zawieźć datki dla uchodźców.
Elly. Mówi Dan Eldon.
Są tanie połączenia.
Nowy Jork - Londyn, potem Kenyan Airways do Nairobi,
a potem trzy tygodnie przez trzy kraje po okropnych drogach.
Proszę o wielki uśmiech dla Mozambiku.
Sto szylingów za jeden t-shirt. Dziękuję.
Kto następny? Sto szylingów za zwyczajny,
dwieście za ręcznie wykonany z podpisem artysty.
To wszystko na szczytny cel.
Skąd wiemy, że nie na fundusz piwny
Eldona Tuskera?
Bo zawieziemy datki osobiście.
- Tym? - Nie tym, tylko tą. Nazywa się Deziree.
Jak zamierzacie trafić do obozów?
Będziemy jechać w ich kierunku i eksplorować.
Eksplorować czy gubić się?
„Gubić się” sugerowałoby, że wiemy, dokąd jedziemy.
A nie wiemy.
- Powierzam Marte rolę nawigatora. - Jasne, Lengai.
Elly będzie gotować.
Eiji będzie operatorem i księgowym, a Amy kierowcą.
Nie będę prowadzić.
Amy wymyśliła też nazwę, prawda?
„Seks safari Deziree”? Może być, co?
Potrzebujemy mechanika.
Pogrzebcie w portfeliku dla Mozambiku.
Dziękuję bardzo. Następny.
Biali nie potrafią tańczyć.
- Kto to? - Kto?
- Ona. - A, księżniczka.
Chodziła ze mną do jednej klasy w międzynarodowej szkole.
Pamiętasz Sabę, tę w okularach?
Nie poznałem cię bez okularów jak denka od butelek.
- Mogę je założyć, jeśli ci to pomoże. - Właściwie to pomogłoby.
- Jak się tego nauczyłaś? - Czego?
Robisz to z nadludzką szybkością.
Zaczekaj.
Chłopaki!
Przestańcie!
Możecie zacząć powoli, jakby zwlekając się z łóżka,
a potem przyspieszyć?
- Znasz suahili? - Odrobinę.
Parkiet należy do ciebie.
Nieźle!
- To dokąd idziemy? - Donikąd. Ja idę do domu.
- Odwiozę cię. - Nie. Mam kierowcę.
- Powinnaś pojechać z nami. - Dokąd?
Na safari... Do obozów.
Nie ma szans.
Ja możesz tak mówić? To szczytny cel.
Nie znasz mojego ojca.
Otóż to.
Nigdy nie siada.
Dan, może opowiesz ojcu o swoich podróżach?
W każde ferie i wakacje staram się gdzieś pojechać.
Moskwa, Nowy Jork, Tokio.
Rodzice finansują twoje przygody?
Nie. Sam na nie zarabiam.
Nic nie wydaję i niewiele jem.
W zeszłym roku byłem w Indiach, sprzedając biżuterię i robiąc zdjęcia.
Dan był w 46 krajach.
Ale w Indiach?
Kto, na Boga, chciałby jechać do Indii?
Okropna bieda.
Trochę jak slumsy tutaj w Nairobi.
Był pan tam, prawda?
Co planujesz, młodzieńcze,
gdy już skończysz z tymi zdjęciami?
Nie planuję z nimi skończyć.
Właściwie to może się spotkamy i omówimy moje pomysły.
Jak mówiłem, uważam,
że Robert Mugabe jest wybitnym politykiem.
Jesteś taka piękna. Taka piękna.
Uwielbiam to, jak wyglądasz, jak mówisz, to, jaka jesteś.
Twoje oczy, buty,
ten śmieszny kolczyk, twój nos,
kolana, zęby.
Gdzie jest Saba?
- Podjęłaś już decyzję, skarbie? - Słucham?
- Decyzję odnośnie uniwersytetu. - Tak.
Chyba prawo na Cambridge. Tak jak tatuś. Od września.
- Moja córeczka. - Imponujące.
„Tak jak tatuś”.
To wynik angielskiej edukacji.
Jest was siedmioro.
Czyli mała lub średnia rodzina afrykańska.
Zmuszono was do opuszczenia ojczyzny z powodu katastrofy.
Nie naturalnej, ale spowodowanej przez ludzi,
którzy pozwolili waszemu krajowi popaść w ruinę.
Jesteście rodziną uchodźców, która ma do jedzenia tyle...
jeśli się wam poszczęści.
Podaj śpiwór.
Zebraliśmy 75 800 kenijskich szylingów.
Czyli około 12 000 dolarów.
- Świetnie. - Dobra robota.
A to co? Korporacyjny buziak od taty?
Siedemnaście tysięcy dolarów!
Kipinget.
Dzięki za podwózkę, Dan. Powodzenia.
Trzymaj się, VJ. Do zobaczenia wkrótce.
Mozambik za wszelką cenę!
Niedobrze mi.
- Niedobrze mi. - Znowu?
Po co ją zaprosiłeś, Dan? To ją przerasta.
Poradzi sobie.
Znów się przegrzewa.
- Przynieście wodę. - Jest z tyłu.
Ile razy można wymiotować jednego dnia?
Powinniśmy ją tu zostawić.
Złożyć z niej ofiarę. To Afryka.
Nie jest tak źle. Mogło być gorzej.
Raz, dwa, trzy.
Kieruj!
W porządku, Saba. Nie przejmuj się.
Lecę!
Miała usta jak miód słodkie...
I magię w biodrach.
Tak jak w moich fantazjach.
Nie.
Przestań!
Powiedziałam: „Dosyć”.
Wybacz. Myślałem, że ci się podoba.
Chcesz, żeby ktoś cię wydymał, tak?
Nie! Zaczekaj!
Zostałeś wydymany.
Pata potea.
To najpowszechniejszy rytm bębniarski w Afryce.
Pata potea. Pata potea.
W suahili oznacza to „znaleźć coś, zgubić coś”.
Bo japonki gubią się tak często,
jak skarpety pożarte przez pralki.
Cholera.
Nie ruszaj się, to cię nie zobaczy.
Nie ruszaj się!
Wszystko w porządku, Dan?
W porządku?
To było najlepsze! Widzieliście to?
Czułem jego oddech!
- Twoje nogi krwawią. - Gdzie mój aparat?
Trzeba znaleźć aparat!
Zróbcie mi zdjęcie. Szybko! Chcę zobaczyć, co myślę.
Jest odrobinę szurnięty.
BAWÓŁ PRAWDZIWE OBLICZE ŚMIERCI
ELIKSIR POŻĄDANIA
RZĘCH KIEPSKICH DRÓG ZBYT SZYBKI POSTĘP
NAIROBI, KENIA
STUDENCKA POMOC CHARYTATYWNA ZESPÓŁ DEZIREE
Jesteś w tym świetny.
Udało się?
To było piękne, Marte.
Dzięki.
Umyłeś zęby?
Nie, matko.
Nie jestem twoją matką.
Autochtoni są tu przyjaźni.
To zwyczajowe powitanie.
Chyba dla niektórych farciarzy.
Idę wypłukać usta.
Szybciej, Amy!
Wrzuć dwójkę.
- Pracuj sprzęgłem. - Szybciej!
Właśnie. Szybciej.
- Liberté! - Égalité!
Safari!
Wyjeżdżamy z Tanzanii. Wyciągajcie paszporty.
Podasz mi paszport, Amy?
Tylko żeby były wszystkie.
Dobra. Załatwmy to.
Zajmę się tym.
WITAMY W MALAWI
Witajcie w Malawi, ekipa.
Mamy pilną wiadomość z ostatniej chwili.
Przenosimy się do naszego korespondenta, doktora Lengaia Croze'a.
Z ostatniej chwili!
Nowy, okropny kryzys humanitarny w Afryce.
Trujący, niebezpieczny narkotyk
znany jako mbewa wystawia
swój szczurzy pysk z nory.
Dzieciom rozdaje się małe szczurki.
Wraz ze wzrostem uzależnienia rośnie też cena.
Koszmar!
Gryzoniowi dilerzy zbijają fortunę z dnia na dzień.
Szokujący reportaż, doktorze Croze.
Omal nie zadławiłem się swoimi krewetkami.
Modlimy się o pańskie zdrowie.
Oby szybko wrócił pan do Anglii.
Dziękuję bardzo.
Zacznij od głowy.
Dawaj, Eiji.
- Co się dzieje? - Uchodźcy.
Czy to na pewno bezpieczne, Dan?
Lepiej wracajmy do Nairobi.
Spójrzmy, co się tu dzieje.
Jesteś turystą regionów objętych kryzysem?
To strefa wojny.
Niemożliwe. Nadal jesteśmy w Malawi.
Mozambik jest 50 kilometrów stąd.
POMOC ŻYWNOŚCIOWA
Co ty wyrabiasz, białasku?
Co robisz?
Nic nie zrobiłem! Spokojnie, stary!
Puść to!
Spokojnie, kolego.
Czy ktoś może zamknąć drzwi?
Daniel!
Weź sobie!
Masz kliszę!
Zamknij drzwi!
Odwalcie się!
- Co ci strzeliło do głowy, Dan? - Robiłem tylko zdjęcie.
Z drogi!
Obóz jest za punktem kontrolnym.
Jedziemy rano za eskortą, przekazujemy datki,
wypełniamy papiery i to tyle.
Dan?
Chcemy wracać.
Omówiliśmy to i wszyscy się zgadzamy.
Jacy wszyscy?
Rich, ty chcesz jechać, prawda?
Saba?
Ames?
Nie powinieneś decydować za nich.
Ani za mnie.
W porządku. Pierwsze pytanie.
Kto spodziewał się wakacji? Ręce w górę.
Drugie pytanie. Nie podnosicie rąk,
więc po co tu przyjechaliście?
Przyjechaliśmy z właściwych powodów,
ale niewiele możemy tu zdziałać.
Skoro cel był właściwy, a nie osiągnęliśmy absolutnie nic,
to mam trzecie pytanie. Jak możemy się poddać?
- Nie bądź dupkiem! - Jest dla ciebie za młoda!
Mówimy ci to, bo nam na tobie zależy.
Spróbujmy się uspokoić.
To, co robimy, nie jest bezpieczne.
Czwarte pytanie. Jak zamierzacie odjechać w trakcie godziny policyjnej?
Zaryzykujecie areszt i jedzenie szczurów z grilla?
Trzeci tydzień. Czekamy na eskortę wojskową przez korytarz Tete.
Ostrzał snajperski.
Rakiety rebeliantów.
W drodze do uchodźców z marksistowskiej utopii.
Po co rząd RPA miałby finansować rebeliantów w Mozambiku?
- Nie mają własnych problemów? - O to właśnie chodzi.
Wojna u sąsiada odwróci uwagę od ich własnych problemów z apartheidem.
Zniknie z nagłówków gazet.
I przez to milion osób w Malawi nie ma z czego żyć.
Cześć.
Witajcie.
JA PRZECIW ŚWIATU
Nalewasz do pełna?
O tak?
I wkładam to na głowę?
W porządku.
Dobrze?
To może być to. Spróbuj zapalić.
Tutaj przybliżasz i oddalasz.
Tak, tutaj.
Cześć.
Jest pod wrażeniem.
Ty to narysowałeś?
Rebelianci podpalili dom jego rodziców.
Spłonęli żywcem.
Każdego dnia przybywają nowi. Są doniesienia o ludobójstwach.
Powszechne są gwałty na kobietach i dziewczynach.
Także przez to, że muszą chodzić daleko po wodę i drewno na opał.
Ile kosztuje studnia?
Około 1500 dolarów. Zapewni wodę dla 5000 uchodźców.
Tylko tyle?
Przelicz dobrze, Eiji.
To pięćdziesiątki, tak?
A to dziesiątki. Wszystkie.
Zapakuj ładnie.
Proszę bardzo. Na żywność, leki, koce.
- Na chwilę wystarczy. - To piękne, stary.
Nieźle!
Spoko, co?
A co, gdyby nie poprzestać na tym?
- Co? - Mówię o safari.
Safari jako sposób na życie.
- Bardzo chciałbym z tobą pojechać. - To zrób to.
Zwiedzimy wszystkie zakątki Afryki, Lengs.
Bardzo chciałbym, ale nie mogę.
Najpierw muszę ukończyć szkołę.
A potem?
A potem...
Tylko niebo mnie ogranicza.
NIEBO
OGRANICZENIA
Czuję, jakby podróż dopiero się rozpoczęła.
Co masz na myśli?
Patrzyłem na naszą trasę na mapie. Zbyt szybko się kończy.
Co im powiem? Co z przyjęciem pożegnalnym mamy?
Spróbuję wrócić na czas.
Z czego się utrzymasz?
Z uroku osobistego?
O, nie! Masz rację. Umrę z głodu.
Tak będzie. Umrę. Pomóż mi, Amy!
Co dalej?
Może znajdę pracę?
Księżniczka w pracy?
Tylko do końca roku.
Ale tak naprawdę to nie wiem.
Słuchaj. Nie chciałem...
Jeśli posunąłem się za daleko...
W porządku.
Do zobaczenia wkrótce.
Jasne, stary.
Spróbuję załatwić im nową studnię.
Wspaniale.
Żegnaj!
Żadne tam „żegnaj”.
To znaczy „do zobaczenia”.
Jak dotrzesz tam, gdzie się wybierasz?
MOZAMBIK
REPUBLIKA POŁUDNIOWEJ AFRYKI
Tak dla pokoju.
O co chodzi z tym „tak dla pokoju”?
Biali głosują przeciw apartheidowi. Lub za nim.
Kto cię przysłał? Associated Press?
Panie i panowie! Dzisiejszy dzień zapisze się w naszej historii
jako jeden z najważniejszych punktów zwrotnych
w historii Republiki Południowej Afryki.
Dziś zamknęliśmy
rozdział apartheidu.
Tak dla pokoju.
O, nie! Cholera!
Dzwonię z RPA.
Połącz mnie z Martym.
- Od kiedy jesteś w Johannesburgu? - Tym razem? Od kilku dni.
- Przysłał mnie Reuters. - Zaczekam.
Petersona przysłał Christian Science Monitor.
Jesteś fotografem, stary?
Wolny strzelec. Bardziej wolny niż strzelec.
Marty?
O, Danny, chłopcze
Usłysz wezwanie dud
- Znów nas przez ciebie wyrzucą. - To Dan!
Od czego zaczynałaś?
Bez odbioru!
Miałam znajomego w Philadelphia Enquirer.
Poleciałam z nim do Salwadoru, nosząc za nim torbę.
Nosząc torbę?
To się nazywa staż.
Wyzysk białych niewolników.
Nie miałam pojęcia, w co się pakuję. To była głupota.
Strzelano do mnie, prawie aresztowano i omal nie zemdlałam ze strachu.
Zrobiłam setki zdjęć, a sprzedałam dwa. Za 50 dolców.
Nie opublikowano ich.
To zdecydowanie był błąd.
O'Reilly, śpisz dziś ze mną, stary.
Możesz być większą łyżeczką. Chodź.
Odlatujemy z lotniska o świcie.
O'Reilly słyszał o sytuacji w Mogadiszu.
Do zobaczenia, Dan.
Miło cię było poznać.
Mogę nosić twoją torbę.
Przykro mi. Nie oprowadzam turystów.
Trzeba posmarować, Duffy.
Zwiększ nasze szanse na lot powrotny.
Jasna cholera.
Co tam masz, Dan?
Słownik wyrazów bliskoznacznych.
Cześć, Scott.
Jak leci?
Steve O'Reilly.
Somalijczycy byli nomadami w kraju bez wody i żyznej gleby.
Taki skwar, że można usmażyć jajo na tyłku wielbłąda.
Ich klany wojują ze sobą od zarania dziejów.
Najpierw dzidami, potem bronią z Rosji,
a teraz bronią z USA.
Zależy, kto z kim trzymał w czasach zimnej wojny.
Nie wybrzydzali. Byle przychodziły dostawy broni,
żeby walczyć z odwiecznymi wrogami.
Twarde skurczybyki. To w nich lubię.
To oburzające.
Faceci w sukniach zabijający się z powodu sporów klanowych.
Barbarzyństwo.
Dorzuć dudy i pole golfowe, i masz Szkocję.
Zamknij się.
Dan, nie.
Nie wyciągaj aparatu i nie okazuj strachu.
Słuchaj się mnie jak ojca. Zrozumiano?
Tak, babuji.
Powiedziałem: „Jak ojca”.
Witamy w Somalii.
Kłopot z pomocą humanitarną polega na tym, że mają co łupić.
Masz papierosa?
Brać torbę. Torba.
Mówiłeś: „Nie okazuj strachu”.
Są pewne granice.
Oszczędzaj kliszę. Nikt tego nie opublikuje.
Czemu? Trudno byłoby to zignorować.
Jest z Rahanweyn. To klan rolników.
Strażnicy są z Habar Gidir. Nie ruszą go.
Jesteś na to gotowy, Dan?
Dan? Trzymaj.
Pożuj to, żeby stracić czucie, choćby w jajach.
Kolejny przemiły dzień w biurze, co?
Wczoraj wiozłam dostawę do punktu za miastem.
Kierowcę zastrzelono, a pomoc zrabowano.
Napad jak w filmie.
Klany trzymają ich tu jako zakładników.
Szacujesz, że ilu ich tu jest?
Dwa, trzy miliony.
Każdego dnia przybywa tysiące nowych. Wszyscy zginą.
Spokojnie. To tylko kontrola tłumu.
Trzewia bestii.
Wojna, głód, czarne serce.
Gdy raz zajrzałeś w trzewia bestii,
chcesz wracać po więcej.
Co masz na myśli?
Wojny mają to do siebie.
Byłem już na pięciu lub sześciu.
Zawsze obiecuję sobie, że ta będzie ostatnią.
Ale coś zawsze wciąga cię głębiej
w poszukiwaniu czegoś,
co uznasz za prawdę.
Dowodu na nikczemny koszmar,
który pokażesz reszcie świata,
mówiąc: „Znalazłem go”.
Ale potem zdajesz sobie sprawę, że są kolejne.
I przez to zawsze wracasz.
Może zawiesimy je nieco wyżej?
Dan!
Mój synek! Cześć!
Somalia. Jak długo?
Dwa dni. To niewyobrażalne, mamo.
To miejsce jest pogrążone w chaosie.
Ludzie umierają z głodu i nikt o tym nie wie.
Wybaczcie. Nadal to trawię.
Nie wiem, co zrobić z tymi obrazami w mojej głowie.
Cóż, trwa tam wojna domowa, skarbie.
Lepiej nie pakować się w to bez zastanowienia.
Byłem z innymi dziennikarzami.
Którzy mają pewnie więcej doświadczenia.
Mam 21 lat, mamo.
Niektórzy tam mieli 28, 29 lat. Każdy gdzieś zaczynał.
To zbyt szalone, Dan.
Właśnie. Ale już tam byłeś,
przeżyłeś swoją przygodę i cieszę się,
że wróciłeś do domu.
Weź prysznic. Nakarmię cię.
Niedługo przestanie być domem, prawda?
Pomożesz mi z tym?
Otwórz.
To ci się spodoba.
- Karibu, habari. - Asante.
Hej, wszyscy! To jest Abdul. Abdul, to są wszyscy.
Zróbcie miejsce dla zespołu.
Dziękuję, że przyjechaliście.
Poznałam go wczoraj na bazarze Maasai.
- Przyprowadził kilku znajomych. - Kilku?
Zarabia jako wędrowny muzyk. Nie mogłam się oprzeć.
Ilu dokładnie znajomych przyprowadził?
Uwielbiam twoją dobroczynną stronę, Mike.
My potrzebujemy muzyki, a on miejsca, gdzie może zagrać.
- Więc... - W porządku.
Jest idealnie!
Abdul i jego ekipa!
Zdrowie, Kathy. Za nowe początki.
Za Londyn!
Dziękuję, Judy. Dziękuję wam wszystkim.
Kathy zawsze lubiła przygody.
Dan właśnie wrócił z przygody, prawda?
- Z Mogadiszu. - Mały wypad do krainy głodu?
Był tam z zespołem korespondentów. Pierwsi na miejscu.
Rozmawiałam z twoim dziadkiem.
Tak się cieszy, że przylecisz do Londynu.
Zabierze cię na obchód wszystkich szkół
i pomoże wybrać.
Na razie nie mam tego w planach, mamo.
Zmieniłeś zdanie? Tak po prostu?
Dużo się zmieniło.
Chcesz zrobić rok przerwy? Doskonale to rozumiem.
Wręcz przeciwnie. Chcę wziąć się do roboty na rok lub dłużej.
Robiąc co?
To, co robię.
Na szczęście
nie musisz podejmować tej decyzji teraz.
Nie słuchasz tego, co mówię.
Dan.
Są inne sposoby zdobycia wykształcenia.
Tak, ale nie możesz żyć na safari.
Cóż, to moje życie, mamo.
Powiedz mi, czego miałbym się
nauczyć w szkole, czego już się nie uczę?
Byłem w miejscach, o których profesorowie mogli tylko czytać
w podręcznikach do geografii. Więc po co? Biznes? Teorie ekonomii?
Żeby nauczyć się targować na suku?
Socjologia? Daj spokój.
Przemyśl koszty swojej decyzji.
Trzeba było o tym myśleć, zanim postanowiłaś nas opuścić.
Dan.
Nie idź!
Bardzo przepraszam.
Zdrowie.
Łaskocze?
Co?
- Podoba ci się? - Bardzo.
Nie możesz tego tak robić.
Nie tak.
Co się dzieje, Saba?
Gdy miałam pięć lat,
do naszego domu przyszedł sąsiad.
Dotykał mnie.
Powiedziałam o tym babci. Wściekła się.
Nakrzyczała na mnie, że to wstyd.
Chyba wstydziła się za mnie.
Któregoś dnia
zaprowadziła mnie do wytwornego domu.
Przyszli ludzie z kwiatami dla mnie.
Myślałam, że to jakieś przyjęcie.
Potem mnie położyli.
Wołałam swoją matkę.
Przytrzymali mnie...
I pocięli mnie tam.
Było dużo krwi, czułam ból
i ostre pieczenie.
Nadal je czasem czuję.
Czy to możliwe?
Mam blizny. Zszyli rany.
- Jasne. - Nic tu nie jest jasne.
Uważasz mnie za jakiegoś dziwoląga?
Nie jesteś dziwolągiem.
Czy są jakieś rzeczy, które sprawiają ci przyjemność?
- A kogo to obchodzi? - Mnie.
W porządku.
Strefa numer jeden.
Dan?
Pominąłeś jedno miejsce.
Dokąd biegniesz?
Wysyłają nas w podróż.
Czemu chcesz lecieć do Somalii?
Może uda mi się sprzedać trochę zdjęć.
Ale czemu naprawdę chcesz lecieć?
Nie wyobrażam sobie powrotu do bazgrania
na zdjęciach znajomych.
A ty?
Decyzja została podjęta?
Mogę pojechać do Sudanu z ludźmi z NGO,
z którymi pracowałam.
Rozpoczęlibyśmy tam program pomocy.
Albo pójdę na Cambridge,
bo tego się ode mnie oczekuje i wymaga.
Twój wybór to łatwizna.
Słyszę to w twoim głosie.
Szkoła może przynieść więcej korzyści na dłuższą metę.
To prawda. Ale masz okazję
pomóc bezpośrednio, tak jak ja.
Może uda mi się dokonać jakiejś ważnej,
nieodwracalnej zmiany.
Jak możesz być dobra w czymś,
co cię nie pasjonuje? To bzdura. To pójście na kompromis.
Wydziedziczą mnie. Oni nie żartują.
To stek bzdur.
Nie wszyscy są tacy jak ty.
Nie stać mnie, żeby wysłać etatowego pracownika na dłużej niż kilka dni.
Potrzebuję wszystkich w biurze.
Ale ty...
Potrzebny mi bumelant i wędrowiec taki jak ty.
Jesteś spragniony wrażeń i nie będziesz narzekał na warunki.
Co więcej, ty lubisz zadupia Afryki.
Nikt za tobą nie zatęskni, może poza twoją matką.
Dam ci szansę. 50 dolców za każde zdjęcie, które opublikujemy.
Konsultuj się w każdej sprawie.
Nie zawiedź mnie.
- Ciepłe piwo i capiące cipki. - Karm bestię.
„Rząd USA rozpocznie wkrótce
pokojową operację wojskową w Somalii, aby zapewnić bezpieczne warunki
dla pomocy humanitarnej”.
- Amerykanie nadciągają. - To dzięki naszym reportażom.
Bush mówi, że mają tylko jeden cel.
„Po utworzeniu korytarzy pomocy dla głodujących, wycofamy się”.
Operacja „Przywrócić nadzieję”.
Wydałem rozkaz sekretarzowi obrony Cheneyowi,
żeby wysłał znaczące siły do Somalii.
Lud Somalii, szczególnie dzieci,
potrzebuje naszej pomocy.
Musimy zanieść im nadzieję.
USA muszą zareagować.
Chodźmy tędy.
W razie strzelaniny dowiedz się,
skąd i czym strzelają.
Nie ufaj miejscowym. Dezinformacja to ich główna broń.
I nie myśl, że ten aparat ochroni cię
przed czymkolwiek.
Nie za ciepło ci tu w tym wszystkim, żołnierzu?
Zarządzenie „Kubeł na mózg”.
Jak się nazywasz?
Starszy kapral Charles Marazzo.
Albo Chuck.
Kto jest waszym wrogiem, kapralu Chuck?
Głód, choroby.
Co z tym zrobicie?
Wykonamy swój obowiązek. Nakarmimy ludność.
Zacytujesz go w gazetach?
Nie, ja tylko robię zdjęcia.
Kopę lat. Dobrze cię widzieć.
Masz tu trupa. Niezłe ujęcie.
Ale co ono wyraża?
Brak tu żywego zestawienia.
Kogoś lamentującego.
Zrobiłam tysiące zdjęć, zanim jakieś opublikowano.
Bez obaw. Przyjdzie na to czas.
Czemu mówisz, żeby nie ufać miejscowym?
To ich historię chcemy opowiedzieć.
Nie to miałam na myśli.
Będziesz to jadł?
Tak powiedziałaś.
Chodziło mi o kwestie praktyczne.
Nie wiąż się z nimi zbytnio.
Neutralni i bezstronni dziennikarze
to relikt przeszłości.
Dotarcie do nas, choćby przez porwanie,
to sposób na zwrócenie uwagi.
A Somalijczycy
desperacko chcą być wysłuchani.
Nie można im ufać.
Wszystkim?
Słuchasz, co do ciebie mówię?
Do bani.
Zejść z ulicy! Natychmiast! Ruszać się!
Stój! Wyciągnij to!
Na kim chciałeś tego użyć, co?
Na kim chciałeś tego użyć?
W porządku, smarkaczu?
Pokaż.
W porządku.
Wstawaj. Wiesz, gdzie on mieszka?
Gdzie jest twój dom?
Prosto?
Tędy, tak?
Salam alejkum.
Abdi, co ty wyrabiasz, kochany synu?
Kto cię pobił, bracie?
Ci sami co wczoraj.
Idź po ojca. Biały na niego czeka.
Proszę wejść.
Chodźmy.
Zaczekajcie chwilę. Zaraz przyjdę.
On z nimi pracuje?
Pomaga im tylko popołudniami, po szkole.
Nie martwi się pani?
Boję się o niego.
Zastanawiam się, czy wróci, czy zginie.
Pozwalamy mu, bo mamy z tego korzyści.
Może ochronić nas przed innymi klanami.
Posłuchaj, Issa. Musisz pracować,
ale musisz też myśleć o szkole.
Chodźmy, Waraya.
Benvenuto.
Dziennikarz. Mówisz po włosku? Francusku?
Nie. W suahili i po angielsku.
Witaj. Widzę, że poznałeś moją rodzinę.
Świetnie mówisz po angielsku.
Studiowałem dwa lata w Bostonie i trzy lata w Niemczech.
Usiądź, proszę.
- Dziękuję. - Proszę bardzo.
Dzięki.
Geeri uaa oggolnahaj.
To znaczy: „Akceptuję śmierć”.
Wszyscy Somalijczycy ją akceptują.
Wszyscy moi wujowie zginęli w wojnach klanów.
Ojciec nie akceptuje już śmierci.
Spotyka się z ludźmi z różnych klanów i stara się o pokój.
A ty?
Geeri uaa oggolnahaj.
Do środka.
Kryj się.
W porządku, Dan?
Zaczekaj.
Dobra. Zaczynaj, John Wayne.
Kręcisz? Dobra.
W mieście jest nowy szeryf.
Przybyłem oczyścić jego ulice.
Nie takiego Indianina szukamy do tego filmu, kemosabe.
Potrzebny mi inny.
Skumałeś?
Załoga!
Wypijmy za małego Dana Eldona,
który stracił dziś dziewictwo ze swoją pierwszą europejską gazetą.
Brawa!
Zdrówko.
Ja, William Jefferson Clinton, uroczyście przysięgam...
Droga Sabo! Somalia to szalone miejsce.
Choć nazywają to operacją „Przywrócić nadzieję”,
to nawet supermocarstwo nie przywróci jej wystarczająco szybko.
Są piękne, ty utalentowany gnojku.
Tak mi dopomóż Bóg.
Co się dzieje?
Clinton uwziął się na Aidida.
Chce przebić starego Busha.
Ostrożnie!
PŁACZ, WUJU SAMIE!
Co za głupota.
Daj spokój, Duff. To świetne zdjęcie.
- Goń się. Nie jestem zazdrosna. - Nie to miałem na myśli.
Nie pochwalę cię za coś,
przez co mogłeś zginąć.
Nie chcę czuć się za to odpowiedzialna.
Czy to wygląda ci na misję humanitarną?
- Kogo chcesz zastrzelić, Abdi? - Wroga.
Poznałeś kiedyś chłopaka z klanu Darod?
Nasz kumpel Dan!
Gdzie się podziały dzieci, Chuck?
Zasadzka!
Kto strzela?
To jeden z ludzi Aidida!
Traktuj watażkę jako męża stanu, a będzie zachowywał się jak mąż stanu.
Traktuj go jak watażkę, a zachowa się jak watażka.
Widziałem, jak ludzie Aidida strzelają do swoich.
Kto może być tak bezwzględny?
On uznałby to za małe poświęcenie.
Jest takie somalijskie powiedzenie,
które mówi, że stonoga nie utyka od złamanej nogi.
Aidid musi zwrócić swoich ludzi przeciw Amerykanom.
Tylko tak utrzyma się u władzy.
A więc prowokuje ich, żeby zrobili coś okropnego
i tym samym potwierdzili słuszność jego propagandy.
Najbardziej obawiamy się tego, że mu się uda.
Jeśli Amerykanie zaatakują niewinnych Somalijczyków,
ci rozpoczną wojnę ze wszystkimi.
Nikt nie będzie bezpieczny.
A jak ty widzisz przyszłość?
Jestem inżynierem.
Widzę w tym wszystkim możliwości.
Allahu Akbar.
Cudowna Saba.
Wspaniała Saba.
Ostatni zachód słońca przed moim pierwszym nowym oddechem.
Hej. Po to wróciłeś?
Pokazać, jaki jesteś mądry?
To raczej dowód czegoś przeciwnego.
Wyglądasz 100 lat starzej.
Wiem, że się gniewasz.
Przepraszałem. Nie odpowiadasz na listy.
Ojciec nie pochwala naszego związku.
Nadal pozwalasz mu mówić ci, co masz robić?
Nie jesteś Somalijczykiem. Nie rozumiesz.
Ludzie mogą się zmienić.
Nie mój ojciec. Nie mój lud.
Skoro tak, to czemu tam pojechałeś?
Czemu nie mam tak myśleć?
Bo po tym, jak się odwrócicie, sytuacja znów pogrąży się w chaosie.
Oni nie chcą, żeby to się skończyło. Nie chcą rządu.
Watażkowie zbijają fortunę na chaosie.
Nie zamierzam się odwrócić.
Widzę możliwości każdego dnia. Poznałem dzieciaka,
który nigdy nawet nie spotkał wroga.
On nikogo nie nienawidzi.
Jeszcze nie. Póki ktoś go tego nie nauczy.
Nie ma dla niego nadziei.
Póki go nie nauczą, jest nadzieja.
A jak ty możesz w tym pomóc?
Nie uważam, że oni wszyscy urodzili się okrutni.
Instynkt przetrwania ich do tego zmusza.
Przez ignorancję nie widzą rozwiązania,
ale głód, przemoc...
Tak wielu z nich nie zna innego życia.
Jeśli mogę zrobić cokolwiek,
żeby otworzyć ludziom oczy,
naświetlić kwestię,
to właśnie to zamierzam zrobić.
Tylko to przychodzi mi do głowy.
Tęsknię za tobą, gdy cię nie ma.
Powinniśmy obmyślić plan.
- Tak? - Safari.
Pojadę raz jeszcze,
a potem możemy ruszyć razem do buszu.
Dokąd?
LONDYN
Nie wierzę!
Dan!
Domofon nie działa. Już schodzę.
Zebrałam wycinki wszystkich twoich opublikowanych zdjęć.
Poszukam.
To arcydzieło. Musisz to zobaczyć.
Jest wyjątkowa, czyż nie?
Wszystko gra?
Tak. Wszystko dobrze.
- Najpierw powiedz, co u ciebie. - Dobrze.
To, co się tam dzieje, to obłęd.
Tęsknimy za tobą.
Nie możesz zostać odrobinę dłużej?
Mam nadzieję dostać etat.
Być bliżej, być prawdziwą częścią zespołu.
Więc to nie najlepszy moment.
A co u ciebie? Piszesz?
Tak, piszę.
Mam propozycję wydania książki i chyba pójdą w to.
Nieźle. Gdy będziesz miała wolne,
kupię ci bilet do Nairobi.
Zaplanujemy dom, który zbuduję ci na starość,
żebyś doglądała kóz i opiekowała się moim dziesięciorgiem dzieci.
Żadnych kóz.
Jestem z ciebie taka dumna.
Czasem boję się o ciebie,
ale jestem dumna, że robisz to, co cię pasjonuje.
Wybacz, że nie było mnie przy tobie.
Chyba już to rozumiem, mamo.
To, dlaczego musiałaś iść swoją drogą.
Nie mogłem tego znieść, ale...
Rozumiem.
Myślisz, że skąd we mnie ten cygański duch?
Kocham cię, mamo.
Też cię kocham, mały.
Oto i on.
Na razie.
Odejść, gdy praca staje się ciężka...
Czy gdy jest zakończona?
Jezu! Od kiedy to my jesteśmy celami?
Ruszaj się, Shaffi!
Gdy biali giną, gazety lepiej się sprzedają.
Tylko na tym im zależy. Wszyscy mają to gdzieś.
Dwudziesta strona! Równie dobrze mogli sobie darować.
Skoro wszyscy mają to gdzieś, to odejdź.
- Nie to mam na myśli. - A co?
To oczywiste.
Żołnierze strzelają do zwykłych Somalijczyków.
O tym powinni pisać.
- A jeśli nikt nie chce słuchać? - Właśnie o tym mówię, Duff!
Nie obrzucamy się jedzeniem!
Przenoszą mnie.
- Przenoszą mnie. - Dokąd?
- Do Bośni. - Kto cię zastąpi?
To dziecinada. Sorry, stary.
Scott!
Dan Eldon chce poznać fakty.
Nikt cię nie zastąpi. Zatrudniają mnie.
Etat, maleńki.
Brawo!
Danny!
W porządku, babu?
Pakistańczycy. Znałem niektórych z nich.
Jezu! Co oni zrobili z ich ciałami?
Są obdarte ze skóry.
Ja to nakręcę, Mo. Wracaj do domu.
Nie możemy tego nakręcić.
Jeśli to wyjdzie na jaw, on wygra.
Jeśli świat to zobaczy,
USA odpowie na to.
Będą musieli zaatakować. Tego właśnie chce Aidid.
Terror to jego broń.
Musisz wierzyć, że to koniec.
Że to, co zrobisz, odkręci to.
Musisz, ale nie zawsze wierzysz.
Bo nie da się.
Nic nie jest czarno-białe.
Nigdy.
Jest szare.
Całe to cholerstwo jest szare.
Masz rację, Dan.
Co?
Nie powinniśmy tego kręcić.
„Tylko martwi widzieli koniec wojny”. Platon
Nie wiem, jak te doświadczenia mnie zmieniają, ale czuję się inny.
Skarbie...
Słodka, kadogo...
Gisa, Somalia...
Saba.
To jest to, co teraz wiem.
Okłady z pięknego, nagiego ciała
mają działanie terapeutyczne.
Terapię należy stosować
przynajmniej dwa razy dziennie.
To nieroztropne nie tańczyć w Afryce.
Im bardziej lubisz muzykę, tym będziesz szczęśliwszy.
To dla mnie?
Serio?
Budowanie więzi to rozwiązanie problemu.
Dziękuję bardzo.
To jest właśnie różnica pomiędzy eksplorowaniem a gubieniem się.
„Podróż jest celem samym w sobie”
Hos, kiedy przyleciałeś?
Dopiero co. Zastępuję cię.
Lecisz na urlop.
Wóz zabierze cię na lotnisko.
Teraz?
Pora się spakować.
Arrivederci, Roma. Jadę na urlop.
- Dokąd? - Na safari z Sabą.
Jaką Sabą?
Cudowną Sabą.
Wspaniałą Sabą.
Co się dzieje?
Kolejna pokojowa misja.
Gdzie babu?
Je śniadanie z Pakistańczykami.
Leć po jego kamerę.
Idź, Anthony.
To może być twoja szansa.
- Hos. - Cześć, Anthony.
Skąd przyleciałeś, Hos?
Z Rwandy. Zagraża jej nowa wielopartyjna demokracja.
Ktoś ma trzysetkę?
Dzięki.
Anthony!
Rozkłada twój sprzęt, babuji.
Dobra robota, Anthony.
Czego tam jeszcze szukają?
Aidida.
To jego chcą dopaść.
Robią dokładnie to, czego chce.
W środku cię opatrzą.
- W porządku? - Ależ ciężki!
W porządku.
Tędy.
Uwaga na schody.
Posadźmy go tutaj.
Powoli.
Była tam cisza i ta przeklęta pustka.
Nigdy tego nie doświadczyłem.
Widzieliśmy ostrzał. Myślałem, że nigdy nie przestaną.
Nie tylko ostrzał.
W środku był ten gość, Sanjeeh. Miał rękę w strzępach
i udawał martwego, żeby się ratować.
Mówił, że po ostrzale weszła piechota.
Strzelali do każdego, kto krzyknął.
Co, do cholery?
Widział, jak zabili tak z piętnastu. Dziadkowie, ojcowie, synowie.
Gdy tam dotarłem, oni już wychodzili, więc tego nie widziałem.
Dom Qaybdiida jest w gruzach.
Willa Qaybdiida?
Nakręćmy to, Scott.
Wytrzyj mu twarz.
Bliżej, Anthony.
- Potrzebujesz kogoś, żeby cię podtrzymał? - Nie.
Zostawcie krew, w porządku?
Dobra. Mam cię w kadrze.
Atak śmigłowców bojowych...
Spokojnie.
Atak śmigłowców bojowych był odpowiedzią na doniesienia wywiadu,
że somalijski watażka generał Aidid przeprowadza właśnie naradę wojenną.
Wygląda na to, że doniesienia te były mylne.
Aidida tam nie było.
Było to spotkanie starszyzny
i szanowanych członków społeczności w celu
omówienia potencjalnych rozwiązań pokojowych.
Gdy siły USA się wycofały, zrozumiałem swoje trudne położenie.
Zewsząd nadciągali Somalijczycy.
Zobaczyli mnie, Europejczyka,
i obrali mnie za cel.
- Przyjedziemy później. - Teraz, Shaffi.
Pokaż, co zrobiła Ameryka. Chodź.
Nie warto ryzykować, Shaffi.
Chodź, proszę. Zrób zdjęcia.
Są tam martwe kobiety i dzieci.
Pokażcie, co zrobiła Ameryka.
Jak ten światowy naród
wojuje z niewinnymi.
Proszę.
Dan, kierowca na ciebie czeka.
Babu?
Gwarantujesz nam bezpieczeństwo?
Daj spokój, Dan. To niebezpieczne.
Tak, gwarantuję. Chodźcie.
Na pewno?
Nie musisz iść z nami, jeśli nie chcesz, Anthony.
Chcę.
Ja też jadę.
Dobra. Jedziemy.
Proszę. Teraz.
Chodźmy.
Czemu jedziemy przodem?
Powiedz im, żeby jechali przodem, Wariah.
Boisz się, babuji?
Jeśli zginę od kuli, to od amerykańskiej,
nie somalijskiej.
Abdi?
Rób, co mówi.
Co on wyrabia, do cholery?
- Czy to bezpieczne? - W porządku.
- W porządku? - Wysiadajcie.
Chodźmy.
Około 70, 80 ciał. Załatwmy to szybko.
Nie.
Nie jestem Amerykaninem.
Uciekaj, Anthony!
Uciekaj, Dan!
Nie, proszę!
Pościg za białym mężczyzną.
Proszę o wsparcie w rozproszeniu tłumu.
Wszystkie siły lądowe przydzielone. Wracaj do bazy.
Wracam do bazy.
Dziś w Mogadiszu rozwścieczony tłum zaatakował dziennikarzy
po ataku śmigłowców USA na dom
sekretarza spraw wewnętrznych Aidida.
Dziękuję, że przybyliście tu, aby uczcić życie Dana.
Myślę, że gdyby tu był, powiedziałby,
że mamy niewiele czasu, by tańczyć na tej ziemi.
Że sami wybieramy muzykę.
Śpiewamy do niej głośno.
Tańczymy do niej z dumą.
A najważniejsze, żeby tańczyć z miłością.
Amy?
Nasi czterej bracia robili co w ich mocy,
żeby pokazać światu, co dzieje się w jednym z zakątków Afryki.
Myśleliśmy, że mamy całe życie,
żeby powiedzieć ci, że cię kochamy
i jesteśmy z ciebie dumni.
Okazało się inaczej.
Kocham cię, Dan.
Do zobaczenia.
ŚMIERĆ TO HORYZONT
A HORYZONT OGRANICZA TYLKO TO, CO WIDZIMY.
DEDYKOWANE DZIENNIKARZOM, KTÓRZY RYZYKOWALI ŻYCIE
W SŁUŻBIE PRAWDY.
DUCH DANA ELDONA I JEGO KREATYWNEGO AKTYWIZMU ŻYJE DALEJ W JEGO TWÓRCZOŚCI
Napisy: Bartosz Sebastian Sobala